Showing posts with label Θέατρο. Show all posts
Showing posts with label Θέατρο. Show all posts

Tuesday, July 30, 2019

Η γοητεία των «δύσκολων» έργων τέχνης


  • Θεωρήθηκαν απρόσιτα όταν εμφανίστηκαν, σήμερα είναι δημοφιλή και καλοδεχούμενα


Εκείνο που προκαλεί απορία σε μια γενιά, γίνεται προσιτό στην επόμενη· έτσι, τουλάχιστον, φαίνεται. Εχοντας δεχθεί πολλές επιθέσεις όταν πρωτοπαρουσιάστηκε το 1955, το «Περιμένοντας τον Γκοντό» του Σάμουελ Μπέκετ τώρα γεμίζει ασφυκτικά την αίθουσα του Theatre Royal Haymarket, ένα θέατρο που συνήθως συσχετίζεται με λαμπερές αναβιώσεις έργων του Οσκαρ Γουάιλντ και του Νόελ Κάουαρντ.

Monday, May 26, 2014

ΤΕΧΝΗ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ! Όμως, η Λένα Κιτσοπούλου είναι ελεύθερη;;;

Διαβάζω στα "Νέα" [23/5/2014] το ρεπορτάζ για τη "θεατρική" δραστηριότητα της Λένας Κιτσοπούλου, η οποία μπορεί να είναι ηθοποιός, σκηνοθέτης, συγγραφέας κι ό,τι άλλο θέλει. Φοράει πράσινο σκουφί στην Κοκκινοσκουφίτσα και την αφήνει να ερωτοτροπεί με τον αδελφό της. Σώζει τον Αθανάσιο Διάκο από τη σούβλα των Τούρκων και τον μεταμορφώνει σε σουβλατζή του 21ου αιώνα. Και εμφανίζει μια ηρωίδα του Ξενόπουλου ως Eϊμι Γουάινχαουζ. Τελικά η 43χρονη δημιουργός έχει φετίχ να αποδομεί προκλητικά ό,τι βρεθεί στο διάβα της; Ο βιασμός ή μια σεξουαλική πράξη επί σκηνής – όπως εδώ στη φωτογραφία, στην «Κοκκινοσκουφίτσα» – είναι συνήθη στις παραστάσεις με την υπογραφή της Λένας Κιτσοπούλου.

Έχω ξαναγράψει για την εν λόγω καλλιτέχνιδα, που τυχαίνει να έχει αρκετούς θαυμαστές και φανατικές θαυμάστριες. Αλλά το ζήτημα ότι ο καθένας θα μπορούσε με την όποια δραστηριότητά του να έχει οπαδούς, κοινό. Εκείνο όμως που ξεχωρίζει την Κιτσοπούλου είναι πως προσπαθεί [και είναι δικαίωμά της] να βάλει τις δικές της ψηφίδες στην ιστορία του νεοελληνικού θεάτρου. Μέχρι στιγμής το μόνο που έχει καταφέρει είναι η εν γένει πρόκληση, η οποία καταχρηστικά θα έλεγα ότι συνιστά θεατρική δραστηριότητα. Μπορεί εγώ να έχω την κλασική αντίληψη περί θεάτρου και ενδεχομένως να ισχυριστεί κάποιος ότι δεν αντιλαμβάνομαι την "πρωτοπορία"!!!
 
Δυστυχώς εδώ στη χώρα μας κάποιοι που κάποτε έτυχε να παρακολουθήσουν «πρωτοποριακές» μορφές τέχνης στο εξωτερικό, επιχειρούν να τις μεταφέρουν στα καθ' ημάς, αλλά συνήθως το αποτέλεσμα είναι τραγελαφικό. Κατά κανόνα ό,τι σχετίζεται με τη γενετήσια πράξη κάποιοι καλλιτέχνες σαν την Κιτσοπούλου το παίζουν στα δάχτυλα. Εγώ δεν πρόκειται να κάνω μάθημα για το τι είναι θέατρο, διότι το θέατρο ήταν, είναι και θα παραμείνει απλώς μια υπόθεση ρευστή, θολή, μυστηριώδης, όσο καμιά άλλη μορφή τέχνης. Είναι εύκολο να δρέψει κανείς ανεξάντλητες δάφνες, αξιοποιώντας με τον καλύτερο τρόπο αλλά και με το χυδαιότερο καιροσκοπικό πνεύμα την ελευθερία που παρέχει αυτή η ίδια η τέχνη του θεάτρου.
 
Αλλά αυτό που κάνουν οι νεότεροι [όχι όλοι] καλλιτέχνες είναι να παρουσιάζουν την θεατρική τέχνη ως κάτι το εντελώς αινιγματικό, χρησιμοποιώντας πυθικά στοιχεία τα οποία μήτε οι ίδιοι δεν μπορούν να τα μεταβάλουν σε χρησμούς. Ουσιαστικά πρόκειται για μια τέχνη που παραπέμπει ευθέως στον Πύργο της Βαβέλ, όπου η «γλώσσα» του κάθε καλλιτέχνη εκδηλώνεται ως βαρβαρισμός για τους άλλους. Δεν μπορώ να καταλάβω εάν η «αποδόμηση» που κάνει η Κιτσοπούλου και της ιστορίας και των παραμυθιών αποτελεί το νέο όπλο της σημερινής θεατρικής τέχνης. Οτιδήποτε σπιθίζει στο μυαλό της Κιτσοπούλου δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι θερμαίνει και τη θεατρική τέχνη. 
 
Στέκομαι με απορία απέναντι σ’ αυτό το φαινόμενο. Δεν είμαι αισθηματίας και πολύ περισσότερο ηθικολόγος. Απλώς θεωρώ ότι η ελάχιστη καλλιτεχνική αξιοπρέπεια επιβάλλει στον καλλιτέχνη να επικοινωνεί με το κοινό του με βάση έναν κώδικα που τον προμηθεύει το οργανωμένο θέαμα της ζωής, όχι με βάση άμορφες και φευγαλέες εσωτερικές καταστάσεις. Κάθε προσπάθεια καλλιτεχνικής έκφρασης έχε και τη φύρα της. Στο θέατρο, όπως και σε κάθε άλλη μορφή τέχνης, η φύρα ήταν και είναι η φτήνια και σε κάποιες περιπτώσεις η πλήξη!!!

Friday, October 11, 2013

Σάμουελ Μπέκετ: Ο μεγάλος άγνωστος του ευρωπαϊκού θεάτρου!!!

Ο Μπέκετ σημάδεψε, με το έργο του, το παγκόσμιο θέατρο, υπογραμμίζοντας την ανθρώπινη αγωνία για τα αναπάντητα ερωτήματα που ορθώνονται καθημερινά στη ζωή του. «Περιμένει την απόκριση του Γκοντό, αλλά ξέρει πως απόκριση δεν υπάρχει. Και η απαισιοδοξία του, η οργή του, ο σαρκασμός του, δεν είναι τόσο αντιδράσεις ενός άπιστου, όσο ενός γελασμένου. Σπαράζει και σπαράζεται, επειδή κάποτε πίστεψε σε μια σωτηρία, κι επειδή είδε πως η σωτηρία αυτή ήταν μια οικτρή αυταπάτη. Κι ωστόσο, αυτός ο “απογοητευμένος” δεν καταθέτει τα όπλα…», έγραψε ο Μάριος Πλωρίτης (Μάριος Πλωρίτης, «Σάμουελ Μπέκετ. Περιμένοντας… τίποτα». Στο βιβλίο του Πρόσωπα του νεώτερου δράματος. Εκδόσεις Γαλαξία, Αθήνα 1971, σελ. 112).

Δίχως αμφιβολία ο Μπέκετ υπήρξε ένας μεγάλος συγγραφέας. Δεν είμαστε εμείς που θα ισχυριστούμε ότι ήταν ο μεγαλύτερος μοντέρνος συγγραφέας του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα. Αυτό που είναι βέβαιο για τον μοντερνισμό στη λογοτεχνία και το θέατρο γενικότερα, έχει σχέση με  την περιγραφή ενός κόσμου που δεν έχει πλέον νόημα, και όπου οι παλαιές βεβαιότητες είναι ξεπερασμένες ή φαίνονται αστείες, όπως λόγου χάρη η πίστη στο Θεό ή το αναπόφευκτο της ιστορικής προόδου. Στο Τέλος του παιχνιδιού, ο ένας από τους τρεις χαρακτήρες που, στην απελπισία τους, προσεύχονται στο Θεό, φωνάζει, «Ο μπάσταρδος! Δεν υπάρχει»!

Η μοντέρνα παράδοση αποκαλύπτει την ανθρώπινη προσωπικότητα όχι όπως στρογγυλεύεται με τον τρόπο των μυθιστορημάτων του 19ου αιώνα. Στα μυθιστορήματα του Kafka, το άτομο μεταμορφώνεται βαθμιαία σε ένα παίγνιο, των ισχυρών, αδιαπέραστων και ακατανόητων γραφειοκρατικών δυνάμεων. Άλλωστε, σε μια εποχή που επιβεβαίωσε τα γκουλάγκ του Στάλιν, το Άουσβιτς και τη Χιροσίμα, η τέχνη, εάν επρόκειτο να παραμείνει ειλικρινής, δεν θα μπορούσε να απεικονίσει απλώς τον κόσμο, όπως έκανε στο 19ο αιώνα.

Σε μια πρώτη παρατήρηση θα έλεγε κανείς ότι ο Μπέκετ είναι ο κληρονόμος του Kafka και του Joyce. Τα έργα του ανήκουν στο θέατρο του παράλογου, ένας τύπος στον οποίο ο κόσμος και η ανθρώπινη ύπαρξη απεικονίζονται χωρίς σκοπό, χωρίς νόημα και παράλογα. Στο διασημότερο έργο του, το Περιμένοντας τον Γκοντό, δύο αγύρτες περιμένουν κάποιον που δεν εμφανίζεται ποτέ. Στο Τέλος του παιχνιδιού, καλούμαστε να θεωρήσουμε ως κανονική μια ζωή που ξοδεύεται σε ένα σκουπιδοτενεκέ. Το έργο του Μπέκετ μπορεί έτσι να ιδωθεί ως απεικόνιση της ανθρώπινης απομόνωσης, του χωρισμού των ανθρώπινων όντων το ένα από το άλλο και της μείωσης των ατόμων και των σχέσεών τους σε αντικείμενα, τα οποία απεικονίζουν την εμπειρία του σύγχρονου καπιταλισμού (Sabby Sagall: «Goodbye Grey Sky?». Review of Happy Days by Samuel Beckett, Arts Theatre, London. The Socialist Review, December 2003.).

Sunday, October 6, 2013

Από τον κερατά και σουβλατζή στον... Μουνή!!!!

ΚΑΠΟΙΑ ΚΕΝΤΡΑ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΕΛΕΓΞΟΥΝ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ και κάποια άλλα κέντρα επιζητούν μανιωδώς να κουλαντρίζουν την καλλιτεχνική ζωή του τόπου. Νευρίασα σήμερα μόλις διάβασα ένα άρθρο/ρεπορτάζ/έρευνα στο ΒΗmagazino, με τίτλο ΟΙ 10 ΙΣΧΥΡΟΙ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΣΗΜΕΡΑ... Και μλέει ο δημοσιογράφος ότι "είναι οι βασικοί παίκτες που κινούν τα νήματα στη σύγχρονη θεατρική πραγματικότητα"!!!! Θα μου πειτε, τι θέλω εγώ τώρα;;; Ο καθένας ό,τι γουστάρει γράφει... Σωστά, κι εγώ ό,τι γουστάρω γράφω...

ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟΙ ΟΙ ΔΕΚΑ;;; Σταμάτης Φασουλής, Σωτήρης Χατζάκης, Νίκος Καραθάνος, Στάθης Λιβαθινός, Κατερίνα Ευαγγελάτου, Γιάννης Κακλέας, Δημήτρης Τάρλοου, Θωμάς Μοσχόπουλος, Μιχαήλ Μαρμαρινός, Λένα Κιτσοπούλου.

Αυτοί οι άνθρωποι που δεν τους μηδενίζω, φυσικά ίσως να μην φταίνε που το περιοδικό τούς έβαλε σε περίοπτη θέση. Ο καθένας και η καθεμιά έχει τα υπέρ και τα κατά. Εγώ για μια κυρία θα πω ότι δεν έχει καθόλου ΥΠΕΡ και όλα είναι εναντίον της και αναφέρομαι στην Κιτσοπούλου που η σχέση της με το θέατρο είναι όση εγώ έχω με την αεροδυναμική!!! Η κυρία αυτή που είναι και πεζογράφος και ηθοποιός και θεατρική συγγραφέας, και σκηνοθέτης και μοντέλο και μπορεί και κάτι άλλο που δεν ξέρω, έχει αφοσιωθεί στην ΠΡΟΚΛΗΣΗ!!! Η παρουσία της στο χώρο των τεχνών και των γραμμάτων βασίζεται στην πρόκληση. Αντιπαρέρχομαι όσα γράφει ο δημοσιογράφος στο περιοδικό και στέκομαι μονάχα στο παρακάτω: "Τον Οκτώβριο αναμένεται να ξεκινήσουν στο Θέατρο του Νέου Κόσμου οι παραστάσεις του 'Μουνή', που αποτελεί σκηνική διασκευή του ομότιτλου διηγήματός της..." κ.λπ. Να ξεχάσουμε ότι η Κιτσοπούλου σ' ένα άλλο έργο της που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών του κυρίου Λούκου, τον Αθανάσιο Διάκο, τον ήρωα της Αλαμάνας, τον έκανε... σουβλατζή και κερατά;;;

Ήδη έχει προϊδεάσει το κοινό που θα τρέξει να παρακολουθήσει τον... Μουνή και φυσικά θ' αγοράσει και το βιβλίο.... Η πρόκληση δεν είναι τέχνη, πάει και τελείωσε. Η Κιτσοπούλου πλασάρει τις ιδιορρυθμίες της, τα απωθημένα της, μπορεί κάποια ερωτικά ορμέμφυτα που μένουν ανικανοποίητα. Η πεζογραφία της και το θέατρό της δεν έχουν παρά τη διέξοδο και τη συνείδηση του αυτοερωτισμού. Αυτά για έναν από τους... βασικούς παίκτες που κινούν τα νήματα στη νεοελληνική θεατρική πραγματικότητα, όπως θέλει το περιοδικό του συγκροτήματος.

Tuesday, July 30, 2013

Ο Λαζόπουλος στο Εθνικό: μια καραμπινάτη αυθαιρεσία και παρανομία!!!

  • «Επειδή το Αλ Τσαντίρι είναι αντιμνημονιακό, πρέπει να κόψω τον Λαζόπουλο; Αν αυτός που καλώ είναι αριστερός ή ό,τι άλλο –εξαιρώ τη Χρυσή Αυγή– ποσώς με ενδιαφέρει. Με αφορά η αισθητική του πρόταση. Εγώ είμαι αντιμνημονιακός από την εποχή του Καστελόριζου...»
Τάδε έφη Σωτήρης Χατζάκης, ο νέος καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου, και πρώην του Κρατικού Θεάτρεου Βορείου Ελλάδος. Και είπε ότι προεκλογικά πήγε σε τρεις πολιτικές συγκεντρώσεις, του Φώτη Κουβέλη, του Παύλου Γερουλάνου και του Αντώνη Σαμαρά, τον οποίο, όταν τον διόρισε το 2009 στο ΚΘΒΕ, είχε πληροφορήσει ότι δεν είναι Νεοδημοκράτης!!! Αστεία πράγματα...
ΔΕΝ ΜΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ αν είναι “αντιμνημονιακός” από την εποχή του Καστελόριζου, αλλά η φτωχή αισθητική του. Διότι θέτει την υπόθεση Λαζόπουλου τόσο ξώπετσα. Λες και μας ενδιαφέρει αν ο Λαζόπουλος είναι κατά των μνημονίων ή κατά του Παπανδρέου. Εκείνο που μας νοιάζει είναι πως ο Λαζόπουλος είναι μια περίπτωση γελωτοποιού, τσαρλατάνου και πλακατζή για τις παρέες των αργόσχολων και όχι να τον εντάσσει ο φίλος Χατζάκης στον προγραμματισμό του Εθνικού Θεάτρου με μόνο το όνομά του!!! Για να μπει στο πρόγραμμα του θεάτρου ένα έργο δεν πρέπει προηγουμένως ΝΑ ΕΓΚΡΙΘΕΙ;;;  
  • Ο Χατζάκης ποιο έργο του Λαζόπουλου πρότεινε, ο εισηγητής ποιο έργο εισηγήθηκε και το Δ.Σ. ποιο έργο ενέκρινε;;;
Είναι πρωτοφανές. Ας μας πει πότε άλλοτε μπήκε το όνομα της Παξινού ή του Μινωτή ή του Βεάκη ή και κάποιου άλλου νεότερου στο πρόγραμμα χωρίς να ξέρουμε τι έργο θα παρουσιάσουν!!! Τι διάολο ρόλο παίζει ο εισηγητής δραματολογίου, τι ρόλο παίζει το διοικητικό συμβούλιο, γιατί ο κάθε συγγραφέας να υποβάλλει το έργο του για έγκριση στο Εθνικό Θέατρο όταν προκύπτει μια τέτοια καραμπινάτη αυθαιρεσαία, παρανομία, αγυρτεία;;; 
    • Ποιος εγγυάται για την ποιότητα του έργου που ΘΑ γράψει και ΘΑ παρουσιάσει ο Λαζόπουλος, ΘΑ σκηνοθετήσει και ΘΑ πρωταγωνιστήσει;;;
      Θα τρίζουν τα κόκαλα όλων των καλλιτεχνών μας που πέρασαν από το πρώτο θέατρο της χώρας και το τίμησαν με το έργο και το ήθος τους. Κι ο Χατζάκης υποκύπτει στον λαϊκισμό και μπάζει στο Εθνικό έναν σαχλαμάρα που περνάει τον εαυτό του για... Αριστοφάνη!!!
      Και βέβαια η σάχλα που λέγεται “Αλ Τσαντίρι”, δεν είναι για το Εθνικό Θέατρο και κρίμα που ο Χατζάκης επιχειρηματολογεί με αυτή τη σάχλα, που παρουσιάζεται από ένα υποβαθμισμένο τηλεοπτικό κανάλι, που σκορπίζει αυτή η σάχλα βρόμα και δυσωδία με τους εμετούς του Λαζόπουλου, ο οποίος βγάζει τα απωθημένα του για ανθρώπους της πολιτικής, του θεάτρου, της μουσικής, ακόμη και για απλούς πολίτες που αυτός δεν τους βλέπει με καλό μάτι!!!! 

      Saturday, March 30, 2013

      Το μόνο σίγουρο είναι το φως!


      ΜΕ ΝΟΣΤΑΛΓΙΑ φέρνουμε στο νου δυο μεγάλους του νεοελληνικού θεάτρου, την Κατίνα Παξινού και τον Αλέξη Μινωτή. Καλλιτεχνικά μεγέθη απλησίαστα για τη σημερινή πραγματικότητα, όπου ευδοκιμούν οι μετριότητες, οι αστοιχείωτοι και τα προϊόντα που κατασκευάζονται εν μια νυκτί στις τηλεοπτικές σκουπιδοσειρές. 


      Ήταν, λοιπόν, για τον Μινωτή και την Παξινού, τότε με τον ερχομό της χούντας, ο διωγμός τους από το Εθνικό Θέατρο, μια ευκαιρία που την άρπαξαν και συγκρότησαν δικό τους θίασο. Έδωσαν εκπληκτικές παραστάσεις: "Ταξίδι μακριάς μέρας μέσα στη νύχτα" του O'Neill, "Ο Πατέρας" του Strindberg, "Βρικόλακες" [φωτογραφία] του Ibsen, "Ο Ματωμένος γάμος" του Lorca, "Η Ήρα και το Παγώνι" του O'Casey, "Οι παλαιστές" του Στρατή Καρρά, "Ο Λοχαγός του Κέπενικ" του Carl Zuckmayer... 

      Κάποιες παραστάσεις είχαμε παρακολουθήσει στη Θεσσαλονίκη και κάποιες άλλες στην Αθήνα, στο Πάνθεον (στην Πανεπιστημίου). Στο έργο του O'Casey, λοιπόν, έλεγε κάπου ότι βρισκόμαστε «στο χει[υ]λό της αβύσσου»! Βεβαίως, δεν έχει και πολλή σημασία (κι ούτε θυμόμαστε) αν εννοούσε «χείλος» ή «χυλός». 

      Σήμερα, βρισκόμαστε πράγματι στην άκρη του γκρεμού αλλά και μέσα σ’ ένα χυλό απροσδιόριστης σύνθεσης. Η συμβίωση στην κοινωνία μας βάλλεται από τους θρασείς που έχουν καθημερινά άφθονες ευκαιρίες για να αποθρασύνονται και εξοπλίζονται με περισσότερο θράσος, από τους υποκριτές που ως μεγαλόψυχοι φιλισταίοι κατεβάζουν την κοινωνία στο σκουλήκι, από τους καιροσκόπους που περιφέρουν τη λιγούρα τους, από τους αχάριστους που ενσαρκώνουν το σφάλμα της ανθρώπινης φύσης κι από εκείνους που σέβονται την αυθαιρεσία... 

      Έχουν εισχωρήσει στο εσωτερικό των εννοιών και τις έχουν κατακρεουργήσει. Κάνουν καθημερινές επιθέσεις κι όποιον πάρει ο Χάρος! Ανοίξτε την τηλεόραση και θα δείτε σε συνεχή προβολή όλους αυτούς που υποτίθεται ότι κόπτονται για την αλήθεια, για το συμφέρον του λαού, για την καθαρότητα της τέχνης, για τη δικαιοσύνη, για τη δημοκρατία... 

      Θα γελάσετε με την ψυχή σας ή θα οργιστείτε, αφού γνωρίζετε πολύ καλά ότι την πνευματική αγορά την λυμαίνονται οι δημαγωγοί και οι κερδοσκόποι και η αλήθεια βρίσκεται κάπου αλλού. Και, ξέρετε, ότι ζουν κι απολαμβάνουν τα ρωμαϊκά τους συμπόσια, πιστεύοντας ότι δεν υπάρχουν κυρώσεις. Παθιάζονται με το παραμύθι της αιωνιότητας. Ναι, η αιωνιότητα όμως είναι στο επέκεινα και όχι στο εντεύθεν. 
      • Κι εμείς, απλοί διαλογιζόμενοι άνθρωποι, βασανιζόμαστε καθημερινά γιατί δεν θέλουμε να ζούμε μηχανικά και έχουμε στραμμένο το βλέμμα στο φως! 
      Το λέει ο ήρωας του Βασίλη Ζιώγα στην Κωμωδία της μύγας, ότι το μόνο σίγουρο κι αδιαίρετο σ’ αυτόν τον θρυμματισμένο κόσμο, είναι το φως!
      «Γι’ αυτό, άλλωστε η καημένη η Ζιζή, είχε τέτοια φωτοφιλία. Όπου έβλεπε φως, ορμούσε ασυλλόγιστα, αψηφώντας κι αυτόν τον θάνατο... Τ’ όνειρό της ήταν να καεί κάποτε, σε φλόγα κεριού, για να ενσωματωθεί μια για πάντα στο φως...»

      Thursday, May 31, 2012

      "Τις Πταίει", μια θεατρική παράσταση που πρέπει να δείτε!

      Το θεατρικό σχήμα «ΟμάΔα» παρουσιάζει μια σύγχρονη πολιτική κωμωδία του παρελθόντος. Ένας περιπλανώμενος θίασος σε κάποια πλατεία της Ελλάδας παίζει με τις «παιδικές αρρώστιες» του ελληνικού κράτους που καλά κρατούν ακόμα, μέσα από κείμενα (δοκίμια, θεατρικά, ποιήματα) που έχουν δημοσιευθεί στις εφημερίδες «Μη Χάνεσαι», «Ο Ρωμιός» , «Άστυ» , «Μέλισσα των Αθηνών» , « Η Εφημερίς των Κυριών» , στα τέλη του 19ου αιώνα, καθώς και μέσα από ποιήματα του Γεωργίου Σουρρή. Ο άνεργος, ο βουλευτής , ο υπουργός, ο κομματάρχης, ο τραμπούκος, ο κλέφτης, ο δημόσιος υπάλληλος εμφανίζονται μέσα σ’ αυτά τα κείμενα ως φιγούρες μιας ελληνικής commedia de l’ arte. Σχολιάζουν το κράτος και τους εαυτούς τους, χλευάζουν και χλευάζονται και με το σκωπτικό ύφος των σατυρικών εφημερίδων της εποχής, θέτουν το θέμα που έθεσε και ο Χαρίλαος Τρικούπης το 1874 όταν η χώρα διερχόταν μια ακόμα πολιτική και οικονομική κρίση.Τις Πταίει;

      Monday, January 16, 2012

      Οι δελφίνοι ξαναφέρνουν στην εξουσία την ανισότητα και τον σατραπισμό από άλλο δρόμο!


      Οι πολιτικοί, όπως ξέρουμε, δεν εκπαιδεύονται στα θρανία, αλλά εκπαιδεύονται στην πράξη της κοινωνικής ζωής. Μιλάνε για τη δημοκρατία και τα λαϊκά συμφέροντα, αγορεύουν για τη δημοκρατία και τα λαϊκά συμφέροντα, τσακώνονται με τακτ για τη δημοκρατία και τα λαϊκά συμφέροντα… Στον κόσμο μας προτείνεται να διαλέξει ανάμεσα σε μηχανισμούς. Αλλά που όμως είναι γκαγκστερικοί. Ο καθένας νομίζει πως θα λύσει το πρόβλημά του, θα κατατροπώσει τον αντίπαλο, αν προστρέξει στον επαγγελματισμό της συκοφαντίας και της γλωσσικής βίας. Το λιοντάρι πίνει το ίδιο του το αίμα, τρίβοντας τη γλώσσα του στη λίμα.Κάποιοι είπαν ότι ο Παπανδρέου κρίνεται «ρομαντικός», δεν είχε το αίσθημα του εφικτού, πίστεψε στη νίκη των δημοκρατικών μέσων. Και γι’ αυτό εξωθήθηκε στην παραίτηση! Δεν είναι όμως τόσο απλά τα πράγματα.
      • *************

      Αυτό που παρακολουθούμε τον τελευταίο καιρό στο ΠΑΣΟΚ με παραπέμπει στο φαινόμενο της λειτουργίας του εσωτερικού μηχανισμού του φαινομένου «θέατρο».  Κι αυτό έχει σχέση με τους όρους «ταύτιση» και «κριτική στάση». Πάντοτε και ο πλέον αδαής σκέφτεται ότι ο θεατής λειτουργεί σύμφωνα με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο. Κι εμείς που έχουμε κάποια ιδιαίτερη σχέση με το θέατρο, θα σημειώσουμε ότι ο μέγας γερμανός δραματουργός Μπέρτολτ Μπρεχτ ήθελε τον θεατή του να κρατάει κριτική στάση. Αυτή είναι ο ένας τρόπος λειτουργίας του θεατή. Ο άλλος  που μπορεί και να θεωρείται ως η ορθόδοξη στάση είναι η ταύτιση του θεατή με τα συμβαίνοντα πάνω στη σκηνή.
      • *************

      Και πάνω στη σκηνή του κόμματος που είχε κερδίσει στις εκλογές, παίζεται τα δυο τελευταία χρόνια ένα δράμα. Και καλείται ο θεατής, το κοινό, ο κόσμος, οι ψηφοφόροι, οι φίλοι, οι οπαδοί, να ταυτιστούν με τον ήρωα του δράματος. Και τούτο γιατί αυτός είναι η φωτεινή εστία, το επίκεντρο του ενδιαφέροντος.
      • *************

      Προφανέστατα αναφέρομαι στον Γιώργο Παπανδρέου. Είναι αυτονόητο, λοιπόν, ότι ο θεατής, το κοινό, καλείται να ταυτιστεί μαζί του, να μπει στη θέση του, να συμπάσχει μαζί του, να δονείται από ανάλογα μ’ εκείνο συναισθήματα. Φυσικά, η ταύτιση συνεπάγεται και μια μεροληψία. Διαλέγω με ποιον θα ταυτιστώ. Με τον «καλό», βέβαια, που έχει την πρωτοκαθεδρία, ας μην είναι και άμεμπτος.  Όχι όμως με τον ωχρό αντίπαλό του!
      • *************

      Κι εδώ στην περίπτωσή μας, ο αντίπαλος δεν ήταν ή δεν είναι… ένας! Είναι πολλοί. Είναι πολλά πρόσωπα που ακολουθούν αντίθετους μεταξύ τους δρόμους, διαφορετικούς σκοπούς, κι αν ακόμα δεν έρχονται σε σύγκρουση μεταξύ τους, εκφράζουν διαφορετικές νοοτροπίες, διαφορετικά συμφέροντα. Είναι χρήσιμα τα πρόσωπα στο μέτρο που αναδεικνύεται ο δικός μου ήρωας. Κατά τ’ άλλα, τα πρόσωπα αυτά είναι δραματουργικά άχρηστα, αδιάφορα, περιθωριακά.  Τα πρόσωπα αυτά λειτουργούν σαν τον ραδιούργο του  δράματος, τον σεξπιρικό Ιάγο, του οποίου ο ρόλος είναι αχάριστος, αξιολύπητος.
      • *************

      Τα πρόσωπα που ανέλαβαν στο Πασοκικό δράμα να «εκθρονίσουν» τον ηγέτη, χρησιμοποίησαν πρακτικά απατηλές μεθόδους και πολιτικά αθέμιτες. Το μάτι μας έπιασε την αθλιότητα, τη μικρολογία, την ευτέλεια. Και είδαμε  τα αναστήματα των ανθρώπων που φοράνε το ένδυμα του βουλευτή ή του υπουργικού αξιωματούχου να αποκτούν τώρα τις φυσικές τους διαστάσεις και να μην μπορούν να μας ξεγελάσουν χοντραίνοντας τη φωνή τους, όπως στο γνωστό παραμύθι της Κοκκινοσκουφίτσας.
      • *************

      Όλοι έχουν ίσα δικαιώματα, αλλά οι δελφίνοι και τα τσιράκια τους βιάστηκαν να μας αφαιρέσουν το δικό μας δικαίωμα να κρίνουμε και τους ίδιους και τον ήρωα, τον πρωταγωνιστή του δράματος, τον Παπανδρέου. Πίστεψαν ότι είναι πρωταγωνιστές, ενώ είναι δεύτερα πρόσωπα, δεύτερα βιολιά… Και δεύτεροι θα παραμείνουν! Βέβαια δεν είναι σωστό να διατηρούμε τη μνήμη καταστάσεων που υποβάλλουν το μίσος, που διαιωνίζουν την αντιδικία. Παραδέχομαι ότι στο δράμα όλοι οι ρόλοι είναι χρήσιμοι.
      • *************

      Επιπροσθέτως θα ήθελα να παρατηρήσω ότι τα δεύτερα αυτά πρόσωπα, οι δελφίνοι εν προκειμένω, βλέπουν τον κόσμο σαν ένα συγκρότημα από κύβους, σχήματα γεωμετρικά, όγκους στερεομετρικούς, υλικά που μπορείς να τα μετακινείς όπως θέλεις βάσει σχεδίου. Καλό είναι, αν θέλουν να συνεχίσουν να συμμετέχουν στο «έργο», να αλλάξουν νοοτροπία, να ξεπεράσουν τα εμπόδια που ορθώνονται μπροστά τους κι εμείς θα ξεχάσουμε τα όποια αδικήματά τους και θα στρέψουμε την προσοχή μας στις αρετές τους! Αρκεί ν' απαγκιστρωθούν από τον εναγκαλισμό του επιχειρηματικού και εκδοτικού κατεστημένου, που έχει συνεχώς απλωμένα τα δίχτυα του, ενθαρρύνοντας και κολακεύοντας τις κάθε λογής αδυναμίες των δελφίνων και των ακολούθων τους. Και το κατεστημένο υπόσχεται σατραπείες και "βήμα" για να αγορεύουν και να εξαπολύουν τις επιθέσεις τους εναντίον του μεγάλου εχθρού... Πρέπει να ξέρουν όμως ότι τα προσωπεία δεν κάνουν ποτέ "σώμα" με τα πρόσωπα κι έρχεται μια στιγμή που πέφτουν και τότε αποκαλύπτονται όλα!

      Thursday, November 22, 2007

      ΔΡΩΜΕΝΑ: ΕΝΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ

      Και μέσα στον κοινωνικο-πολιτικό κονιορτό, εγώ διευθύνω ένα θεατρικό περιοδικό και θέλω να μιλήσω για θέατρο! Κι αν δεν το διαφημίσω από τον δικό μου ιστότοπο, ποιος θα το διαφημίσει; Όποιος θέλει από τους φίλους, ας αναφέρει κάτι στο blog το δικό του. Κι ακόμη, να μου στείλει τη διεύθυνσή του κι εγώ ευχαρίστως να το δωρίσω. Ένα διάλειμμα, λοιπόν, για να μιλήσουμε για θέατρο. Ιδού:


      Ανανεωμένο, δυναμικό, αισθητικά ωραίο και ενημερωμένο το θεατρικό περιοδικό ΔΡΩΜΕΝΑ μπαίνει ξανά ζωντανό και μάχιμο στη θεατρική ζωή του τόπου. Μια απόφαση ήταν το νέο τεύχος να ξεκινήσει την αρίθμηση από την αρχή: τεύχος 01, Φθινόπωρο 2007. Πλούσια ύλη με άρθρα, μελέτες, συνεντεύξεις, ιστορικές αναδρομές, σχόλια, ειδήσεις σχολιασμένες, βιβλία …

      Το βασικό «ατού» του τεύχους είναι η μελέτη με τίτλο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΠΕΡΕΤΤΑ: ΕΝΑ ΑΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΤΟ ΕΙΔΟΣ του διδάσκοντος Θεατρολογία στο Πανεπιστήμιο Κρήτης Μανώλη Σειραγάκη, ο οποίος και σημειώνει: Παρά τα 100 χρόνια παρουσίας της στο ελληνικό θέατρο, η Οπερέττα δεν έχει γίνει ποτέ αντικείμενο συστηματικής μελέτης σε αντίθεση με τα υπόλοιπα θεατρικά είδη. Η εμμονή ως σήμερα σε ανεκδοτολογικά άρθρα και αποσπάσματα απομνημονευμάτων που συναντάμε ακόμη και στα προγράμματα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής μάς αναγκάζει να την αντιμετωπίζουμε σαν ένα γραφικό φαινόμενο που έχει εξαφανιστεί οριστικά κι όχι σαν ένα δυναμικό θεατρικό είδος που, ανεξάρτητα από την αμφίβολη ποιότητα των σημερινών του επιβιώσεων, σημάδεψε βαθιά το ελληνικό θέατρο και τον Κινηματογράφο…

      Αφιέρωμα στην ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΣΚΗΝΗ ΤΗΣ «ΤΕΧΝΗΣ», 28 ΧΡΟΝΙΑ ΣΥΝΕΠΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΦΟΣΙΩΣΗΣ. Νικηφόρος Παπανδρέου: Το ζήτημα είναι πώς θα κάνουμε πολλούς τους μυημένους… Δημήτρης Ναζίρης: Τα μισά της χρόνια μαζί μου τα πέρασε. Έφη Σταμούλη: Αυτό είναι το μυστικό… Τρεις μαρτυρίες: Νίκος Χουρμουζιάδης, Ιωάννα Μανωλεδάκη, Απόστολος Βέττας. Οι παραστάσεις 1979-2005.

      Συνέντευξη του Αμερικανού δημοσιογράφου Mel Gussow με τον Harold Pinter: «Τείνω να αντιμετωπίζω το κοινό ως εχθρό μου…». Με αφορμή το ανέβασμα του έργου του Παλιοί Καιροί στο Μπρόντγουεϊ, σε σκηνοθεσία Peter Hall. Συνέντευξη. Μετάφραση: Μαριάννα Καλλιά, επιμέλεια μετάφρασης: Λίλα Τρουλινού.

      Kείμενο καθηγητή Georges Banu με τίτλο «Έξοδοι κινδύνου», που είναι ο πρόλογος από το ομώνυμο βιβλίο του Le théâtre, sorties de secours : essais critiques (Eκδόσεις: Aubier)., σε μετάφραση της Μάγιας Λυμπεροπούλου.

      Άρθρο του Norman R. Shapiro με τίτλο «Η φάρσα ή Γέλιο χωρίς δεύτερη σκέψη». Η Φάρσα, αυτό το τόσο απαιτητικό θεατρικό είδος, το πιο απαιτητικό μάλιστα –ρωτήστε ακόμη και τους καλύτερους σκηνοθέτες αν δεν το πιστεύετε– υπήρξε, από τον Μεσαίωνα, ένα από τα πιο αγαπημένα θεατρικά είδη στη Γαλλία, όπου, σύμφωνα με μια ετυμολογία της λέξης, την ίδια λέξη χρησιμοποιούσαν και για τη γέμιση στη μαγειρική. Έτσι, μικρά κωμικά κομμάτια χρησιμοποιούντο σαν «γέμιση» ανάμεσα σε μεγάλα, συνήθως σοβαρά έργα για την απαραίτητη ανακούφιση. Όμως, αν στα μέσα του 20ού αιώνα, η γαλλική φάρσα ένιωσε την ανάγκη να νομιμοποιήσει την ύπαρξή της, δανειζόμενη τα στολίδια του υπαρξισμού και του παραλόγου και το angst τους, όπως για παράδειγμα έκαναν οι διάφοροι, Ionesco, Adamov και Arrabal, για να ονομάσουμε μερικούς από τους πιο διάσημους εκφραστές εκείνης της γενιάς, οι ειδήμονες της φάρσας κατά την εποχή της ακμής της, έναν αιώνα νωρίτερα και βάλε, δεν ένιωθαν καμιά τέτοια υποχρέωση… Μετάφραση: Χριστίνα Παπαδάκη.

      Στο ΦΑΚΕΛΩΜΑ, ο θεατρικός συγγραφέας Γιώργος Μανιώτης [«Ως βλαξ πίστεψα ότι αυτό πoυ έχει την μεγαλύτερη αξία είναι η ζωή…»] απαντά σε 65 ερωτήσεις του Νίκου Λαγκαδινού.

      Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Γιάννης Σπανδωνής, κάνει ,μια ιστορική αναδρομή στη θεατρική Αθήνα των αρχών του αιώνα με τίτλο «Nικόλαος Σπανδωνής, H Aθήνα μας ή πώς μια θεατρική παράσταση πυροδότησε την επανάσταση του 1909 στο Γουδί»!

      Ο δήμαρχος της Αγίας Βαρβάρας Αττικής Λάμπρος Μίχος, του οποίου η δραστηριότητα έχει αλλάξει και το πολιτιστικό τοπίο του δήμου του, γράφει για «Το θέατρο και το παράδειγμα του Δήμου της Αγίας Βαρβάρας». Κι ένα μικρό αφιέρωμα στην Ανώτερη Σχολή Δραματικής Τέχνης Αγίας Βαρβάρας, την οποία διευθύνει ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Δημήτρης Παπαγιάννης.

      ΧΩΡΙΣ ΠΡΟΣΩΠΕΙΟ: Tο ελληνικό έργο, Εθνικό Θέατρο, Η συναρπαστική γοητεία της Αντιγόνης, Η επικράτηση της Αντιγόνης, Ερμήνευσαν Αντιγόνη, Η Πειραματική Σκηνή της «Τέχνης», Το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, Η μικροκομματική λογική, Η ελληνική διανόηση, Οι δεξιοτέχνες της αερολογίας, Οι πλαστικές σακούλες, Για το υπουργείο Πολιτισμού Επιχορηγήσεις ή ποιος ξέχασε ανοιχτές τις βρύσες!, Επιχορηγήσεις δια βίου;, Το Μαλλιαροπούλειο Θέατρο κ.ά.

      Στις ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ: Νέο ξεκίνημα, Αναζητούμε φίλους, Σε καλοπροαίρετους αναγνώστες, Η αλλαγή στο Εθνικό, Οφειλή στον Βασίλη Ζιώγα, ΟΙ καρεκλοκένταυροι των ΜΜΕ, Ο Τζούλιαν Σνάμπελ, La Fenice της Βενετίας, Δημήτρης Σπάθης, Τα Δρώμενα στο Πανεπιστήμιο, Bωμός γνωστός από τον «Oιδίποδα», Ύστερα από 2.300 χρόνια!, Ξεχασμένο στη μοίρα του το αρχαίο θέατρο της Μήλο, Ύστερα από 2.300 χρόνια, Αποκαλύφθηκε το αρχαίο θέατρο Αχαρνών, Πρόβλημα με τις επιχορηγήσεις!, Αρχαίο θέατρο και στην Κεφαλονιά, Το ΣΕΗ συνταράσσεται, Το ΕΝΤΥΠΟ πρόγραμμα του Εθνικού Θεάτρου, Το κόστος του Ελληνικού Φεστιβάλ, Ευτυχισμένες μέρες στην Επίδαυρο!, Ο Μάριος Πλωρίτης, O Σπύρος Κωνσταντόπουλος, Ο Νίκος Συνοδινός, Ο Νίκος Τσεκούρας, The Lady from Dubuque του Έντουαρντ Άλμπι, Ο (και δικός μας) Χάρολντ Πίντερ, Στα 101 της πατά ξανά το σανίδι της σκηνής, Τα ΔΡΩΜΕΝΑ στα χέρια των φίλων…

      ΒΙΒΛΙΑ. Γιάννης Εμίρης: Ό,τι γεννιέται… πεθαίνει! (Βασίλης Γκουρογιάννης «Ο θίασος των Αθηναίων»). Λεία Βιτάλη: Πάντρεμα αφηγηματικού και θεατρικού λόγου (Αντώνης Σιμιτζής «Δρόμοι της οργής»). Ιωάννα Λαγκαδινού: Εξαιρετικά δημοσιεύματα. Τα αφιερώματα της «Καθημερινής».

      ΑΝΑΔΡΟΜΕΣ: Τα βρώμικα χέρια: Σημεία των καιρών: στη Γαλλία, όπως και αλλού, η εποχή μας μοιάζει να είναι η εποχή της κατάλυσης των μύθων των προηγούμενων δεκαετιών. Υπάρχει πολύ μίσος στην ατμόσφαιρα, μια ατμόσφαιρα που αποπνέει δυσοσμία…Από τα θύματα της τάσης αυτής ήταν και ο Σαρτρ, μαζί με τη σύντροφό του, τη Σιμόν ντε Μποβουάρ.

      Τρικυμία από χαρτί: Τα “Βιβλία του Προσπέρου”, ήταν ο τίτλος της ταινίας του Πίτερ Γκριναγουέι που είχε προβληθεί στο φεστιβάλ Βενετίας – μια ταινία που αποτελούσε ελεύθερη απόδοση της Τρικυμίας του Σέξπιρ, ή μάλλον παράφρασή της, όπως ισχυρίζονταν πολλοί.

      Μια μοναδική συνάντηση: Η θαυμαστή νουβέλα του Χένρι Τζέιμς Μέσα στο κλουβί διηγείται τη ζωή μιας γυναίκας που εργάζεται σ’ ένα τηλεγραφείο και που ζει μάσα από τη ζωή των άλλων – έτσι όπως τη βλέπει να περνάει μέσα από τα κείμενα των τηλεγραφημάτων που φτάνουν στα χαρτιά της. Αυτό το θέμα, σε μετάφραση και θεατρική απόδοση από τον Έντσο Σιτσιλιάνο, είχε διαλέξει ο Λούκα Ρονκόνι για τις παραστάσεις που έδωσε πριν μερικά χρόνια στην Περούτζια.

      Η κόλαση των λέξεων: Ο (κατά τα άλλα συντηρητικών πολιτικών πεποιθήσεων) Μπότο Στράους θεωρείται – και είναι – από τους πιο πολυπαιγμένους συγγραφείς της Ευρώπης, μαζί με τον Χάινερ Μίλερ. Η αιτία: επειδή καταγγέλλει την κοινωνία μας που βυθίζεται ολοένα και περισσότερο στο πέλαγος του καταναλωτισμού, όπου αναζητεί τη χαρά δίχως να τη βρίσκει.

      Ο Μπαρταμπάς, ο άνθρωπος που τον έλεγαν Άλογο: Μιας και το ρίξαμε στις αναμνήσεις, και μια «ιππική όπερα» που είχε ανέβει πριν μερικά χρόνια στη Γαλλία. Ανακατεύοντας μουσική και άλογα, γρηγοριανά τραγούδια και τραγούδια των Βερβέρων, σκιαγραφούσε δυο διαφορετικούς πολιτισμούς. Η παράσταση είχε γνωρίσει μεγάλη επιτυχία – και είχαν παρελάσει από εκεί ο Πολάνσκι, η Μαντόνα, ο Κερκ Ντάγκλας, ο Ηλίας Καζάν κ.ά

      ΥΓ. Είχα ξεχάσει να παραθέσω την αναφορά του Κωστή Παπαγιώργη στο "Αθηνόραμα" για το τεύχος το αφιερωμένο στο Σάμουελ Μπέκετ. Ευχαριστίες και από εδώ.