Σαν σήμερα, στις 10 Φεβρουαρίου 2005, η παγκόσμια δραματουργία έχασε έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της. Ο Άρθουρ Μίλερ, ο άνθρωπος που έδωσε φωνή στην αγωνία του "κοινού ανθρώπου" και ξεγύμνωσε το "Αμερικανικό Όνειρο", έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 89 ετών, αφήνοντας πίσω του μια κληρονομιά που παραμένει ενοχλητικά επίκαιρη.
Ο Μίλερ δεν έγραφε απλώς θεατρικά έργα· έγραφε ηθικές ακτινογραφίες. Σε μια εποχή που η Αμερική προσπαθούσε να πείσει τον εαυτό της ότι η ευτυχία μετριέται με το μέγεθος του γκαζόν και την τιμή του αυτοκινήτου, εκείνος έθεσε το σκληρό ερώτημα: Ποιο είναι το κόστος της αξιοπρέπειας;
Τα Έργα-Σταθμοί
Ο Θάνατος του Εμποράκου (1949): Το αριστούργημά του. Ο Γουίλι Λόμαν έγινε το σύμβολο κάθε ανθρώπου που συνθλίβεται από ένα σύστημα που τον θεωρεί αναλώσιμο. Ο Μίλερ απέδειξε ότι η τραγωδία δεν αφορά μόνο βασιλιάδες, αλλά και έναν πωλητή με μια βαλίτσα στο χέρι.
Οι Μάγισσες του Σάλεμ (1953): Μια αλληγορία για τον Μακαρθισμό. Αν και το έργο αναφέρεται στις δίκες μαγισσών του 17ου αιώνα, στην πραγματικότητα ήταν μια θαρραλέα καταγγελία της παράνοιας, του φανατισμού και της "κυνηγιού μαγισσών" που βίωνε η τότε αμερικανική κοινωνία.
Ήταν όλοι τους παιδιά μου (1947): Μια διεισδυτική ματιά στην οικογενειακή ευθύνη έναντι της κοινωνικής συνείδησης και του κέρδους.
Η ζωή του Μίλερ ήταν εξίσου δραματική με τα έργα του. Η άρνησή του να καταδώσει συναδέλφους του στην Επιτροπή Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων ("Δεν μπορώ να κόψω τη συνείδησή μου στα μέτρα των φετινών μόδων", είχε πει) τον κατέστησε πρότυπο πνευματικής ακεραιότητας.
Φυσικά, η προσωπική του ζωή σημαδεύτηκε από τον γάμο του με τη Μέριλιν Μονρόε. Ένας γάμος ανάμεσα στον "πνευματικό άνθρωπο" και το "απόλυτο σύμβολο του σεξ", που αν και κατέληξε σε χωρισμό, χάρισε στον κινηματογράφο το σενάριο των Απροσάρμοστων (The Misfits), έναν ελεγειακό αποχαιρετισμό στην αθωότητα.
Σήμερα, σε έναν κόσμο που παλεύει ακόμα με την οικονομική αβεβαιότητα, την κοινωνική πόλωση και την αναζήτηση ταυτότητας, ο Μίλερ είναι πιο ζωντανός από ποτέ. Μας θυμίζει ότι:
Η επιτυχία δεν είναι το παν.
Η σιωπή μπροστά στην αδικία είναι συνενοχή.
Ο άνθρωπος έχει δικαίωμα να "τον προσέξουν" ("Attention must be paid").
"Η δουλειά του καλλιτέχνη είναι να αφήνει το φως να μπει μέσα στο σκοτάδι της ανθρώπινης φύσης." — Άρθουρ Μίλερ
Η σχέση του Άρθουρ Μίλερ και της Μέριλιν Μονρόε παραμένει μία από τις πιο γοητευτικές, αλλά και τραγικές ιστορίες στην ιστορία της ποπ κουλτούρας. Ήταν η συνάντηση δύο κόσμων: της υψηλής διανόησης και της απόλυτης χολιγουντιανής λάμψης.
Γνωρίστηκαν το 1951, αλλά ο έρωτάς τους φούντωσε το 1955. Παντρεύτηκαν στις 29 Ιουνίου 1956. Για τον Τύπο της εποχής, ήταν η ένωση του "Μυαλού" με το "Σώμα" – ένας τίτλος άδικος και για τους δύο, που υποβίβαζε την πολυπλοκότητα των προσωπικοτήτων τους.
Για τη Μέριλιν, ο Μίλερ ήταν η σταθερότητα που δεν είχε ποτέ. Τον θαύμαζε για την πνευματικότητά του και πίστευε ότι δίπλα του θα μπορούσε να αποβάλει την εικόνα της "ξανθιάς ελαφριάς". Ο Μίλερ, από την πλευρά του, είδε πίσω από τη μάσκα της σταρ μια ευάλωτη, πανέξυπνη αλλά βαθιά πληγωμένη γυναίκα, την οποία ένιωθε την ανάγκη να "σώσει".
Ο γάμος τους άρχισε να φθείρεται γρήγορα. Η Μέριλιν ήρθε αντιμέτωπη με την κατάθλιψη και την εξάρτηση από ουσίες, ενώ ο Μίλερ ένιωθε ανήμπορος να τη βοηθήσει. Μια καθοριστική στιγμή ήταν όταν η Μέριλιν διάβασε τυχαία μια σημείωση στο ημερολόγιο του Μίλερ, όπου εξέφραζε την απογοήτευσή του για εκείνη και τον φόβο ότι η καριέρα του θα υποφέρει από την αστάθειά της. Αυτό το γεγονός την πλήγωσε ανεπανόρθωτα.
"Οι Απροσάρμοστοι" (The Misfits)
Το κύκνειο άσμα του γάμου τους γράφτηκε στο σινεμά. Ο Μίλερ έγραψε το σενάριο της ταινίας The Misfits (1961) ως δώρο για εκείνη, δίνοντάς της έναν ρόλο που θα αναδείκνυε το δραματικό της ταλέντο. Όμως, τα γυρίσματα στην έρημο της Νεβάδα ήταν ένας εφιάλτης. Η Μέριλιν κατέρρεε και ο Μίλερ είχε ήδη αρχίσει να απομακρύνεται συναισθηματικά. Χώρισαν λίγο πριν την πρεμιέρα της ταινίας.
Μετά τον θάνατο της Μέριλιν το 1962, ο Μίλερ δέχθηκε έντονη κριτική επειδή δεν παρέστη στην κηδεία της. Ο ίδιος δήλωσε αργότερα: "Δεν χρειαζόταν να πάω για να αποδείξω ότι την αγαπούσα".
Ωστόσο, η Μέριλιν συνέχισε να "στοιχειώνει" το έργο του. Στο θεατρικό του έργο "Μετά την Πτώση" (After the Fall), ο κεντρικός χαρακτήρας της Μάγκι είναι μια σαφής και σκληρή απεικόνιση της Μονρόε, κάτι που πολλοί θεώρησαν προδοσία της μνήμης της.
No comments:
Post a Comment